مردمک (Pupil)

مردمک سوراخ سیاه رنگ در مرکز عنبیه است که به عنوان دریچه ورود نور به چشم عمل می کند. قطر مردمک به طور خودکار توسط عضلات عنبیه تنظیم می شود و در شرایط نوری مختلف تغییر می کند. در نور شدید، مردمک تنگ می شود تا از ورود نور زیاد جلوگیری کند و در تاریکی گشاد می شود تا نور بیشتری وارد چشم شود. اندازه مردمک همچنین می تواند تحت تأثیر عوامل عاطفی و داروهای خاص قرار بگیرد.

عدسی (Lens)

عدسی چشم یک ساختار شفاف و قابل انعطاف است که دقیقاً پشت عنبیه قرار دارد. این بخش با تغییر شکل خود، قدرت تمرکز چشم را تنظیم می کند (فرایند تطابق). عدسی از پروتئین های خاصی تشکیل شده که شفافیت آن را حفظ می کنند. با افزایش سن، انعطاف پذیری عدسی کاهش می یابد که منجر به پیرچشمی می شود. عدسی همچنین در تقسیم چشم به دو محفظه قدامی و خلفی نقش دارد.

زجاجیه (Vitreous Humor)

زجاجیه ماده ژله مانند و شفافی است که فضای بین عدسی و شبکیه را پر می کند. این ماده به حفظ شکل کروی چشم کمک می کند و فشار درون چشمی را ثابت نگه می دارد. زجاجیه از ۹۹٪ آب و ۱٪ کلاژن و اسید هیالورونیک تشکیل شده است. با افزایش سن، زجاجیه ممکن است آب خود را از دست داده و منجر به ایجاد مگس پران (floaters) شود. این ماده همچنین در انتقال نور به شبکیه نقش دارد.

شبکیه (Retina)

شبکیه لایه حساس به نور در پشت چشم است که تصاویر را به پیام های عصبی تبدیل می کند. این بخش از چندین لایه سلولی تخصص یافته تشکیل شده است. مهم ترین سلول های شبکیه شامل گیرنده های نوری (میله ها و مخروط ها) هستند که نور را به سیگنال های الکتروشیمیایی تبدیل می کنند. شبکیه همچنین حاوی سلول های گانگلیونی است که اطلاعات بینایی را به مغز منتقل می کنند. مرکز شبکیه به نام لکه زرد (ماکولا) دارای بیشترین تراکم گیرنده های نوری است و مسئول دید مرکزی واضح می باشد.

مشیمیه (Choroid)

مشیمیه لایه عروقی بین صلبیه و شبکیه است که حاوی شبکه غنی از رگ های خونی می باشد. این بخش مسئول تغذیه و اکسیژن رسانی به لایه های خارجی شبکیه است. مشیمیه همچنین حاوی مقادیر زیادی رنگدانه ملانین است که به جذب نور اضافی و کاهش بازتاب داخلی کمک می کند. ضخامت مشیمیه در نواحی مختلف چشم متفاوت است و در ناحیه ماکولا بیشترین تراکم عروقی را دارد.

جسم مژگانی (Ciliary Body)

جسم مژگانی ساختاری حلقوی شکل است که به عدسی متصل می شود. این بخش حاوی عضلات مژگانی است که با انقباض و انبساط خود، شکل عدسی را تغییر می دهند و فرایند تطابق را امکان پذیر می سازند. جسم مژگانی همچنین مسئول تولید زلالیه (مایع داخل چشمی) است که فضای جلوی عدسی را پر می کند. این ساختار حاوی فرآیندهای مژگانی است که به نگهداری عدسی کمک می کنند.

زلالیه (Aqueous Humor)

زلالیه مایع شفافی است که فضای بین قرنیه و عدسی را پر می کند. این مایع به طور مداوم توسط جسم مژگانی تولید شده و از طریق شبکه ترابکولار تخلیه می شود. زلالیه مسئول حفظ فشار داخل چشمی، تغذیه قرنیه و عدسی، و حفظ شکل قدامی چشم است. اختلال در تولید یا تخلیه زلالیه می تواند منجر به افزایش فشار داخل چشم و بیماری گلوکوم شود. ترکیب زلالیه شبیه به پلاسمای خون است اما پروتئین کمتری دارد.

عصب بینایی (Optic Nerve)

عصب بینایی مسئول انتقال اطلاعات بینایی از شبکیه به مغز است. این عصب از حدود یک میلیون الیاف عصبی تشکیل شده که هر کدام از سلول های گانگلیونی شبکیه منشأ می گیرند. نقطه خروج عصب بینایی از چشم به نام نقطه کور معروف است زیرا فاقد گیرنده های نوری می باشد. عصب بینایی اطلاعات را به صورت پالس های الکتریکی به قشر بینایی مغز منتقل می کند. آسیب به این عصب می تواند منجر به کاهش دائم بینایی شود.

عضلات خارج چشمی (Extraocular Muscles)

شش عضله خارج چشمی مسئول حرکات دقیق و هماهنگ چشم ها هستند. این عضلات شامل چهار عضله راست (بالایی، پایینی، داخلی و خارجی) و دو عضله مایل (بالایی و پایینی) می باشند. این عضلات با همکاری هم امکان حرکات افقی، عمودی و چرخشی چشم را فراهم می کنند. کنترل دقیق این عضلات توسط سه عصب جمجمه ای (عصب سوم، چهارم و ششم) انجام می شود. ضعف یا عدم تعادل در این عضلات می تواند منجر به انحراف چشم (استرابیسم) شود.

پلک ها (Eyelids)

پلک ها ساختارهای محافظتی هستند که از چشم در برابر آسیب های خارجی محافظت می کنند. این بخش ها با پلک زدن مداوم، قرنیه را مرطوب نگه می دارند و ذرات خارجی را از سطح چشم پاک می کنند. پلک ها حاوی غدد میبومین هستند که چربی لازم برای جلوگیری از تبخیر سریع اشک را تولید می کنند. لبه پلک ها حاوی مژه هایی است که به عنوان فیلتر ذرات عمل می کنند. پلک ها همچنین در توزیع یکنواخت اشک روی سطح چشم نقش دارند.

ملتحمه (Conjunctiva)

ملتحمه غشای شفافی است که سطح داخلی پلک ها و قسمت جلوی صلبیه را می پوشاند. این بافت حاوی سلول های ترشحی است که به مرطوب نگه داشتن چشم کمک می کنند. ملتحمه همچنین حاوی عروق خونی زیادی است که در پاسخ به التهاب گشاد می شوند و باعث قرمزی چشم می شوند. این بخش به عنوان یک سد محافظتی در برابر میکروارگانیسم ها عمل می کند. ملتحمه در ایجاد برخی از بیماری های چشمی مانند ورم ملتحمه (کنژنکتیویت) نقش دارد.

سیستم اشکی (Lacrimal System)

سیستم اشکی مسئول تولید، توزیع و تخلیه اشک است. این سیستم شامل غدد اشکی اصلی و فرعی، نقاط اشکی، مجاری اشکی و کیسه اشکی می باشد. اشک از سه لایه اصلی (چربی، آبی و موکوسی) تشکیل شده که هر کدام عملکرد خاصی دارند. اشک علاوه بر مرطوب نگه داشتن چشم، در تغذیه قرنیه، مبارزه با عفونت ها و ایجاد سطح صاف برای انکسار نور نقش دارد. اختلال در تولید یا تخلیه اشک می تواند منجر به خشکی چشم یا آبریزش بیش از حد شود.